Przewlekły ból stawów, spowodowany najczęściej chorobą zwyrodnieniową (osteoartrozą), może znacząco obniżać jakość życia. Kiedy leczenie farmakologiczne i fizjoterapia przestają wystarczać, a operacja pozostaje ostatecznością, na horyzoncie pojawiają się małoinwazyjne metody. Jedną z nich jest ablacja prądem o częstotliwości radiowej (RFA).

RFA, znana również jako termolezja, to nowoczesny i bezpieczny zabieg. Lekarze stosują go, aby przynieść ulgę w bólu stawów biodrowych, kolanowych, barkowych oraz stawów krzyżowo-biodrowych.

---

Czym Jest Ablacja Prądem o Częstotliwości Radiowej (RFA)?

 

Ablacja prądem o częstotliwości radiowej (RFA) to małoinwazyjna technika leczenia bólu. Polega ona na precyzyjnym wyłączeniu na pewien czas nerwów czuciowych, które przewodzą sygnały bólowe z chorego stawu do mózgu.

1. Jak to działa? Lekarz ortopeda precyzyjnie wprowadza cienką igłę (elektrodę) w okolicę nerwów. Kontroluje on ten proces za pomocą obrazowania radiologicznego (najczęściej ramię-C). To właśnie te nerwy odpowiadają za czucie bólu w stawie.

2. Prąd Radiowy: Elektroda emituje prąd o wysokiej częstotliwości radiowej. W konsekwencji, energia tego prądu wytwarza ciepło wokół końcówki igły.

3. Termolezja (Wyłączenie): Kontrolowana temperatura powoduje koagulację białek w nerwie. Dzięki temu, tymczasowo blokuje jego zdolność do przewodzenia bodźców bólowych. Nerw nie zostaje przecięty ani trwale uszkodzony, lecz zostaje „uśpiony” na czas trwania efektu zabiegu.

---

💪 Zastosowanie RFA w Bólu Stawów

 

Ablacja prądem o częstotliwości radiowej jest szczególnie polecana pacjentom. Dotyczy to osób, u których standardowe metody leczenia (leki, iniekcje sterydowe, fizjoterapia) nie przynoszą trwałej/wystarczającej poprawy. Ponadto, badania naukowe potwierdzają skuteczność RFA w redukcji przewlekłego bólu w następujących obszarach:

1. Ból Stawu Biodrowego

 

• Wskazanie: Najczęściej dotyczy to przewlekłego bólu spowodowanego zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową (osteoartrozą). W szczególności zabieg stosuje się, gdy pacjent kwalifikuje się do endoprotezoplastyki, ale z różnych powodów zabieg musi być odroczony (np. ze względu na stan zdrowia).

• Mechanizm: Procedura celuje w nerwy czuciowe odchodzące od stawu biodrowego (np. gałęzie nerwów udowego i zasłonowego).

2. Ból Stawu Kolanowego

 

• Wskazanie: Przewlekły ból kolana u pacjentów z ciężką osteoartrozą. Dotyczy to osób, które nie są kandydatami do operacji lub oczekują na endoprotezoplastykę.

• Mechanizm: Procedura koncentruje się na nerwach stawowych (gałęziach genikularnych), które unerwiają przednią i boczną część stawu. Zatem jest to jedna z najczęściej stosowanych i najlepiej udokumentowanych form RFA w ortopedii.

3. Ból Stawów Krzyżowo-Biodrowych (Sacroiliac Joint – SIJ)

 

• Wskazanie: Ból zlokalizowany w dolnej części pleców i pośladków. Wynika on z dysfunkcji lub zwyrodnienia stawu krzyżowo-biodrowego.

• Mechanizm: RFA jest uznawana za jedną z najbardziej skutecznych długoterminowo opcji leczenia przewlekłego bólu SIJ. W tym przypadku lekarz celuje w boczne gałęzie nerwów rdzeniowych (L4–S3), które unerwiają ten staw.

4. Ból Stawu Barkowego

 

• Wskazanie: Przewlekły ból barku, często związany ze zmianami zwyrodnieniowymi lub niestabilnością/uszkodzeniem stożka rotatorów. Dotyczy to sytuacji, kiedy ból dominuje nad dysfunkcją ruchową.

• Mechanizm: Procedura polega na celowaniu w nerwy czuciowe unerwiające staw barkowy (np. nerw pachowy, nerw nadłopatkowy).

---

✅ Główne Zalety RFA dla Pacjenta

Ablacja prądem o częstotliwości radiowej to atrakcyjna alternatywa. Oferuje ją zamiast inwazyjnej chirurgii i ciągłego przyjmowania leków przeciwbólowych. Tym samym, zapewnia pacjentom wiele korzyści:

---

⚠️ Ryzyka i Możliwe Powikłania

 

Jak każda procedura medyczna, ablacja prądem o częstotliwości radiowej wiąże się z pewnym ryzykiem. Jest ono jednak niskie. Ryzyko to jest znacznie mniejsze niż w przypadku operacji.

• Tymczasowy Dyskomfort/Wzrost Bólu: Przez kilka dni po zabiegu może wystąpić nasilony, lecz przemijający ból lub obrzęk w miejscu wkłucia. Jest to normalna reakcja na uszkodzenie cieplne nerwu.

• Miejscowe Siniaki i Krwawienie: Te objawy mogą wystąpić w miejscu wkłucia, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki rozrzedzające krew.

• Infekcja: Ryzyko infekcji jest minimalne. Zabieg odbywa się w warunkach sterylnych, jednak istnieje możliwość wystąpienia zakażenia.

• Uszkodzenie Nerwów Ruchowych: Teoretycznie jest to możliwe, lecz zdarza się niezwykle rzadko. Procedura odbywa się bowiem pod ścisłą kontrolą obrazowania. Ponadto, często stosuje się testy stymulacji czuciowej/ruchowej przed właściwą ablacją.

Ważne: Procedurę RFA powinien wykonywać doświadczony ortopeda lub specjalista leczenia bólu. Musi on mieć duże doświadczenie w precyzyjnym obrazowaniu (fluoroskopia lub USG) i technikach małoinwazyjnych.

---

🔑 Podsumowanie – Kiedy Myśleć o RFA?

Jeżeli zmagasz się z przewlekłym, wyniszczającym bólem stawu (biodra, kolana, barku, SIJ), a leczenie zachowawcze nie przyniosło oczekiwanej ulgi, porozmawiaj ze swoim ortopedą o ablacji prądem o częstotliwości radiowej. Jest to metoda:

1. Potwierdzona klinicznie w leczeniu bólu stawów (szczególnie w osteoartrozie).

2. Małoinwazyjna i bezpieczna.

3. Zapewniająca długotrwałą ulgę, bez konieczności codziennego przyjmowania silnych leków.

Pamiętaj: RFA nie leczy samej przyczyny choroby (np. zwyrodnienia stawu). Natomiast skutecznie wyłącza sygnał bólowy. Dzięki temu pozwala pacjentowi na powrót do aktywności i lepszą jakość życia.

Prawie połowa pacjentów trafiających do gabinetów ortopedycznych do pacjenci z bólem pleców. Najczęściej dolegliwości bólowe dotyczą szyjnego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Zauważalne jest ścisłe powiązanie występowania bólu kręgosłupa z siedzącym trybem pracy, dużą ilością godzin spędzanych przed komputerem czy otyłością. Dolegliwości bólowe bywają jednak związane także z nadmierna pracą fizyczną, przykładowo ciągłym podnoszeniem paczek czy przekładaniem różnych ciężkich przedmiotów. Istnieje też sporo grupa pacjentów, u których ból kręgosłupa pojawia się na skutek nieprawidłowo wykonywanego wysiłku sportowego, często w efekcie przetrenowania lub nieodpowiedniej techniki ćwiczeń.

Jakie są rodzaje bólu pleców?

Bóle pleców możemy podzielić przede wszystkim ze względu na czas ich trwania. Jeżeli dolegliwości bólowe trwają nie dłużej niż dwa tygodnie, ból jest umiarkowany i ustępuje po odpoczynku albo ogólnie dostępnych lekach przeciwbólowych, możemy stwierdzić przeciążeniowe bóle pleców. Jeżeli jednak dolegliwości trwają dłużej lub towarzyszą im dodatkowe objawy, takie jak drętwienie ręki albo nogi, należy zasięgnąć porady ortopedycznej bądź neurologicznej. Poza badaniem fizykalnym wykonuje się wtedy dodatkowe badania diagnostyczne, jak np. RTG lub rezonans magnetyczny, często zalecane są także zabiegi rehabilitacyjne.

Co oznacza nagły ból pleców?

Nagły ból pleców może być związany zarówno z chorobą kręgosłupa, ale również pochodzić z innych narządów klatki piersiowej i jamy brzusznej, jak np. rozwarstwianie tętniaka aorty brzusznej. Jeżeli jest to bardzo silny, nagły ból, którego doświadczamy po raz pierwszy w życiu, wymaga to pilnej konsultacji lekarskiej. Natomiast, jeśli występuje nasilenie dotychczasowego i już zdiagnozowanego bólu pleców, ale w ciągu kilku dni ustępuje, jest coraz lepiej i pomagają nam leki przeciwbólowe, warto udać się do rehabilitanta, który może zastosować masaż leczniczy albo zestawy ćwiczeń. W takiej sytuacji właśnie wizyta u fizjoterapeuty będzie dobrym rozwiązaniem. Jeśli natomiast pojawią się drętwienia kończyn, ból nie będzie ustępować z upływem czasu lub będzie trwać ponad dwa tygodnie, zdecydowanie trzeba zgłosić się do lekarza.

Jak wygląda leczenie bólu pleców?

Leczenie bólu pleców to przede wszystkim leczenie przyczynowe. Określamy przyczynę, czyli np. przepuklinę krążka międzykręgowego, czyli popularne „wypadnięcie dysku”, a następnie staramy się na początek stosować leczenie przeciwbólowe i techniki rehabilitacyjne, które pozwalają na zmniejszenie napięcia mięśniowego i działają łagodząco na te dolegliwości. W kolejnym etapie, kiedy opanujemy już ból, staramy się wzmocnić mięśnie przykręgosłupowe, wprowadzić prawidłowe nawyki ergonomii pracy, odpowiedniego podnoszenia ciężaru, pochylania się, wszystko po to, by ból pojawiał się jak najrzadziej albo wcale. Czasem konieczna jest np. wymiana materaca do spania, lub krzesła do pracy przy komputerze, tak, żeby zapewnić sobie jak najbardziej fizjologiczną postawę. Należy również pamiętać o tym, że nasz kręgosłup nie jest stworzony do siedzenia przez kilka godzin, musimy zapewnić sobie regularne przerwy w pracy, żeby trochę go „rozruszać”. Jeżeli zabiegi te nie dają rezultatu, ból nasila się, pojawiają się zaburzenia czucia bądź deficyty ruchowe w kończynach, konieczna jest konsultacja neurochirurgiczna i ewentualny zabieg operacyjny.

O czym może świadczyć ból pleców?

Bóle pleców może być maską dolegliwości bólowych innych narządów wewnętrznych. Może być związany ze zmianami w kościach, z chorobami nerek, serca lub płuc. Jeżeli po badaniu fizykalnym i przeprowadzeniu dokładnego wywiadu, lekarz ortopeda uznaje, że dolegliwości nie wyglądają na typowe i zachodzi podejrzenie innej choroby, kieruje do odpowiednich specjalistów by wykluczyć taką ewentualność.